Konjunktionen — bağlayıcılar. Almancada iki növ var: koordinative (sıralı — fel yerini dəyişmir) və subordinative (tabe — fel sona gedir). Bu mövzu koordinativləri əhatə edir.
Tabe bağlayıcılar (weil, dass, wenn, ob, obwohl...) Nebensätze mövzusundadır.
Burada cümlə sırasını dəyişməyən bağlayıcıları öyrənək.
5 əsas koordinativ bağlayıcı
Alman
AZ
İstifadə
und
və
əlavə
aber
amma, lakin
zidd
oder
və ya, ya da
seçim
denn
çünki
səbəb (sadə)
sondern
amma, əksinə
inkardan sonra düzəliş
Yaddaşa salmaq üçün: U-A-O-D-S (und, aber, oder, denn, sondern). Bu beş bağlayıcı cümlə sırasını dəyişmir — Hauptsatz quruluşu davam edir.
und — və
Ich lerne Deutsch und ich arbeite.Alman dili öyrənirəm və işləyirəm.
Tom kommt und Lisa bleibt zu Hause.Tom gəlir, Lisa isə evdə qalır.
aber — amma
Ich möchte kommen, aber ich habe keine Zeit.Gəlmək istərdim, amma vaxtım yoxdur.
Das Buch ist interessant, aber teuer.Kitab maraqlıdır, amma bahalıdır.
oder — və ya
Möchtest du Kaffee oder Tee?Qəhvə yoxsa çay istəyirsən?
Wir können ins Kino gehen oder zu Hause bleiben.Kinoya gedə bilərik və ya evdə qala bilərik.
denn — çünki (sadə)
denn = weil, amma fel sona getmir! Bu fərq çox vacibdir.
Ich lerne Deutsch, denn ich wohne in Berlin.Alman dili öyrənirəm, çünki Berlində yaşayıram. (denn → fel adi yerində)
Ich lerne Deutsch, weil ich in Berlin wohne.Eyni məna — amma weil-də fel sona gedir.
sondern — amma əksinə (inkardan sonra)
sondern yalnız inkardan sonra işlədilir — düzəliş üçün.
Das ist nicht mein Buch, sondern dein Buch.Bu mənim kitabım deyil, əksinə sənin kitabındır.
Er kommt nicht heute, sondern morgen.O bu gün yox, sabah gəlir.
aber vs sondern — fərqi
aber
sondern
iki müsbət ifadəni birləşdirir
inkardan sonra düzəliş
"Das ist klein, aber gut."
"Das ist nicht klein, sondern groß."
Cüt bağlayıcılar
Alman
AZ
entweder ... oder
ya ... ya da
sowohl ... als auch
həm ... həm də
weder ... noch
nə ... nə də
nicht nur ... sondern auch
təkcə ... deyil, həm də
Entweder kommst du mit, oder du bleibst hier.Ya bizimlə gəl, ya da burada qal.
Er spricht sowohl Deutsch als auch Englisch.O həm almanca, həm də ingiliscə danışır.
Ich habe weder Zeit noch Geld.Nə vaxtım, nə də pulum var.
Praktik test
Ich bin müde, ___ ich gehe ins Bett. (səbəb) → denn