Nebensätze — tabe cümlələr. Almancada bunların əsas xüsusiyyəti: fel cümlənin sonuna gedir. Bu, almancanın ən fərqli qaydalarından biridir.
Quruluş: ..., bağlayıcı + mübtəda + ... + fel (sonda).
Hauptsatz + Nebensatz arasında vergül qoyulur.
Ən vacib subordinativ bağlayıcılar
| Alman | AZ | İstifadə |
|---|
| weil | çünki | səbəb |
| dass | ki, -ı (ki bənd) | təsdiq, ifadə |
| wenn | əgər, nə vaxt ki | şərt, təkrar olan vaxt |
| ob | -ıb (yox-bəli sualı) | "görəsən" sualı |
| obwohl | baxmayaraq ki | güzəşt |
| damit | üçün, ki | məqsəd |
| als | nə vaxt ki (keçmiş) | bir dəfə keçmişdə |
| während | ərzində, halbuki | eyni vaxt |
| bevor | əvvəl | zaman |
| nachdem | sonra | zaman |
weil — çünki
Ich lerne Deutsch, weil ich in Berlin arbeite.
Alman dili öyrənirəm, çünki Berlində işləyirəm.
Er kommt nicht, weil er krank ist.
O gəlmir, çünki xəstədir.
Fərqi unutma: weil — fel sonda; denn — fel adi yerində.
dass — “ki”
Ich weiß, dass du müde bist.
Bilirəm ki, yorulmusan.
Sie sagt, dass sie morgen kommt.
O deyir ki, sabah gəlir.
wenn vs als — ikisi də "nə vaxt"
| wenn | als |
|---|
| indiki/gələcək VƏ təkrar olan keçmiş ("hər dəfə") | keçmişdə BİR dəfə |
| "hər dəfə yağış yağanda..." | "uşaq olanda..." |
Wenn es regnet, bleibe ich zu Hause.
Yağış yağanda evdə qalıram. (hər dəfə)
Als ich Kind war, spielte ich oft draußen.
Mən uşaq olanda tez-tez çöldə oynayırdım. (bir dəfə)
ob — "görəsən" / "-mı" sualı
ob ja/nein sualını dolayı şəkildə çatdırır.
Ich weiß nicht, ob er kommt.
Bilmirəm, o gələcəkmi.
Sie fragt, ob du Zeit hast.
O soruşur, vaxtın varmı.
obwohl — baxmayaraq ki
Obwohl es regnet, gehe ich spazieren.
Yağış yağmasına baxmayaraq, gəzməyə gedirəm.
Er kommt, obwohl er müde ist.
O gəlir, yorulduğuna baxmayaraq.
Nebensatz əvvəl gələrsə — fel-fel
Tabe cümlə əvvəl gəlirsə, vergüldən sonra əsas cümlənin feli ilk gəlir (1-2-3 → 1+2 → fel-mübtəda):
Weil ich krank bin, bleibe ich heute zu Hause.
Xəstə olduğum üçün bu gün evdə qalıram.
Wenn es regnet, nehme ich einen Regenschirm.
Yağış yağanda çətir götürürəm.
Modal felli Nebensatz — köməkçi sonda
Ich weiß, dass er Deutsch sprechen kann.
Bilirəm ki, o almanca danışa bilir.
..., weil ich heute arbeiten muss.
...çünki bu gün işləməliyəm.
Perfekt-də Nebensatz
..., weil ich das Buch gelesen habe.
...çünki kitabı oxumuşam. (haben sonda, Partizip ondan əvvəl)
Praktik test
- Ich gehe nicht aus, ___ es regnet. → weil
- Ich glaube, ___ er Recht hat. → dass
- ___ ich Zeit habe, lese ich. → Wenn
- Ich frage, ___ er kommt. (sual) → ob
- ___ es kalt war, gingen wir spazieren. (baxmayaraq) → Obwohl