16 orta

Trennbare Verben

Ayrılan fellər

Alman dilində bəzi fellərin əvvəlində prefiks (önşəkilçi) olur. Cümlədə təsriflənəndə bu prefiks felin əsas hissəsindən ayrılır və cümlənin sonuna gedir.

Nümunə: aufstehen = ayağa qalxmaq (auf + stehen).
Ich stehe früh auf. → Mən erkən qalxıram.
“auf” cümlənin sonuna gedir!

Ayrılan prefikslər (vurğulu)

Bu prefikslər ayrılır — onların hamısı vurğulu (Betonung) tələffüz olunur:

ab-, an-, auf-, aus-, bei-, ein-, los-, mit-, nach-, vor-, weg-, zu-, zurück-, zusammen-, hin-, her-, fest-, frei-, fern-

Tipik ayrılan fellər

FelMənasıHissələri
aufstehenayağa qalxmaqauf + stehen
einkaufenərzaq almaqein + kaufen
ankommençatmaqan + kommen
abfahrenyola düşməkab + fahren
mitkommenbirlikdə gəlməkmit + kommen
anrufenzəng etməkan + rufen
fernsehentelevizora baxmaqfern + sehen
vorbereitenhazırlamaqvor + bereiten
aussteigendüşmək (nəqliyyatdan)aus + steigen
einsteigenminməkein + steigen
umsteigenköçürmək (nəqliyyat)um + steigen
zumachenbağlamaqzu + machen
aufmachenaçmaqauf + machen
weggehençıxıb getməkweg + gehen

Söz sırası

Adi cümlədə (Präsens) — prefiks SONA gedir

Ich stehe um 7 Uhr auf. Mən saat 7-də qalxıram.
Sie kauft heute ein. O bu gün ərzaq alır.
Der Zug kommt um 10 Uhr an. Qatar saat 10-da çatır.

Sual cümləsində

Stehst du früh auf? Sən erkən qalxırsan?
Wann fährt der Bus ab? Avtobus nə vaxt yola düşür?

Modal felli cümlədə — prefiks AYRILMIR

Modal varsa, əsas fel infinitivdə sona gedir və prefiks ona yapışıq qalır:

Ich muss früh aufstehen. Mən erkən qalxmalıyam.
Willst du mitkommen? Birlikdə gəlmək istəyirsən?

Imperativdə

Adi cümlə kimi prefiks sona gedir:

Steh bitte auf! Zəhmət olmasa qalx!
Mach die Tür zu! Qapını bağla!

Ayrılmayan prefikslər (vurğusuz)

Bunlar isə HEÇ vaxt ayrılmır — feldən qopmurlar. Bu prefikslər vurğusuzdur:

be-, ge-, er-, ver-, zer-, ent-, emp-, miss-

FelMənası
bekommenalmaq (qəbul etmək)
verstehenbaşa düşmək
erzählendanışmaq, nağıl etmək
gefallenxoşa gəlmək
entscheidenqərar vermək
Ich verstehe dich. Mən səni başa düşürəm. (prefiks ayrılmır!)
Sie bekommt ein Geschenk. O bir hədiyyə alır.

Müqayisə — ayrılan vs ayrılmayan

FelCümləPrefiks ayrılır?
aufstehenIch stehe auf.✅ bəli
verstehenIch verstehe.❌ xeyr
anrufenEr ruft mich an.✅ bəli
bekommenEr bekommt Post.❌ xeyr

Yadda saxlamaq üçün lüğətdə işarə

Çoxu lüğətdə ayrılan fellər auf|stehen, ein|kaufen şəklində yazılır — yəni xətt prefiksi ayırır. Bu, “mən ayrılıram” deməkdir.

Yadda saxla: əgər prefiksin öz mənası varsa (auf = yuxarı, ein = içəri, mit = ilə) — adətən ayrılan feldir. Əgər prefiks tək başına məna vermirsə (ver-, be-, ent-) — ayrılmayan feldir.
Geri ← 15. Imperativ