Almancada bəzi fellər və ifadələrlə birlikdə infinitiv "zu" ilə işlədilir. Bu konstruksiya damit/um zu-ya bənzəyir, amma daha geniş.
Quruluş: ... + zu + infinitiv (sonda)
Vergüldən sonra gəlir, fel infinitivdə qalır.
Tipik fellər (zu ilə işlənənlər)
| Alman | AZ |
|---|
| versuchen | cəhd etmək |
| hoffen | ümid etmək |
| anfangen / beginnen | başlamaq |
| aufhören | dayandırmaq |
| vergessen | unutmaq |
| vorhaben | plan etmək |
| brauchen + nicht | etməyə ehtiyac yoxdur |
| sich freuen | sevinmək |
| helfen | kömək etmək |
Ich versuche, Deutsch zu lernen.
Almanca öyrənməyə çalışıram.
Sie hofft, eine Arbeit zu finden.
İş tapmağa ümid edir.
Er fängt an, Deutsch zu lernen.
Alman dili öyrənməyə başlayır.
İfadələr ilə (es ist + sifət)
| Alman | AZ |
|---|
| Es ist wichtig, ... zu ... | ... vacibdir |
| Es ist schwer, ... zu ... | ... çətindir |
| Es ist gut, ... zu ... | ... yaxşıdır |
| Es ist möglich, ... zu ... | ... mümkündür |
| Es macht Spaß, ... zu ... | ... əyləncəlidir |
Es ist wichtig, jeden Tag zu üben.
Hər gün məşq etmək vacibdir.
Es macht Spaß, mit Freunden Deutsch zu sprechen.
Dostlarla almanca danışmaq əyləncəlidir.
İsim + zu
Bəzi isimlərdən sonra zu + infinitiv gəlir:
| Alman | AZ |
|---|
| die Zeit | vaxt |
| die Lust | həvəs |
| die Möglichkeit | imkan |
| der Wunsch | arzu |
Ich habe keine Zeit, zu kommen.
Gəlməyə vaxtım yoxdur.
Hast du Lust, ins Kino zu gehen?
Kinoya getməyə həvəsin var?
um zu / ohne zu / statt zu
Üç xüsusi konstruksiya — bunlar ayrı bağlayıcı kimi işləyir:
| Alman | AZ |
|---|
| um ... zu | ... üçün, məqsədilə |
| ohne ... zu | ... etmədən |
| (an)statt ... zu | ... əvəzinə |
Ich lerne, um die Prüfung zu bestehen.
İmtahanı keçmək üçün öyrənirəm.
Er ging weg, ohne ein Wort zu sagen.
Bir söz demədən getdi.
Statt zu arbeiten, schaute er fern.
İşləmək əvəzinə televizora baxdı.
Ayrılan fellərdə zu yeri
Prefiks və əsas fel arasında zu gəlir:
Ich versuche, früh aufzustehen.
Erkən qalxmağa çalışıram. (auf + zu + stehen)
Sie hofft, Geld zurückzubekommen.
Pulu geri almağa ümid edir.
Modal fellərdə zu YOXDUR
Modal fellərlə (können, müssen, dürfen...) zu işlədilmir:
Ich muss arbeiten. ✓
İşləməliyəm. (modal — zu yox)
~Ich muss zu arbeiten — YANLIŞ!
Praktik test
- Ich versuche, Deutsch ___ lernen. → zu
- Es ist wichtig, jeden Tag ___ üben. → zu
- Ich gehe ins Café, ___ Anna ___ treffen. (məqsəd) → um zu
- Er ging, ___ ein Wort ___ sagen. (-mədən) → ohne zu
- Ayrılan fel: "Ich versuche, früh ___" (aufstehen) → aufzustehen